كفت : جه داريد ؟ ، يعنى از برده با شما چيست ؟ كفتند : قوم و مردم ديلم . كيخسره كفت : از بهر ايشان اينجا بنآئى نهيد ، و آن را مه انديش نام كنيد . و اين سخن در وقت رميدن دآبّه او اشتقاق كرده‌اند ، و از آنجا كرفته‌اند . و از حقّ سبحانه و تعالى درخواست كرد ، كه آن آب را مبارك و ميمون و بسيار كرداند ، بذين عبارت كه : سوديمنه باد اين آب أفر همهء جهان . و آن روز روز تير « 1 » از ماه تير بود ، و از آن روز باز رسم و عادت شده است كه بذان آب - و آب ديكر جشمها درين روز - غسل كنند . بعضى ديكر « 2 » روايت كرده‌اند در بنآء اندس ، كه :

--> ( 1 ) . در كتاب « گاه‌شمارى و جشنهاى ايران باستان : ص 647 و 661 » آمده است : ( جشن تيرگان : يكى از پراهميت‌ترين اعياد ، و سرشار از سنت‌ها و آيين‌ها و رسوم بوده است . اين جشن در روز سيزدهم از ماه تير ، كه تير روز نام داشت برگزار مىگشت ، و به نام جشن آبريزگان ، يا اسم‌هايى در اين حدّ و معنى مشهور است . براى برگزارى و وجه تسميه اين جشن علل بسيارى ذكر كرده‌اند ، مهم‌ترين اين علل خاطره تجاوز افراسياب و تورانيان به ايران است در زمان منوچهر شاه پيشدادى . علت ديگرى كه براى برگزارى اين جشن كه با شادى و آب‌پاشى همراه است ، مربوط به دوران كيخسرو مىشود ، در موقعيتى ويژه كنار چشمه‌اى كيخسرو بيهوش مىشود ، يكى از سردارانش از آب چشمه به چهره وى مىافشاند ، شاه به هوش مىآيد . اين حادثه به صورت و گونه‌اى مقدس روايت شده ، و از آن هنگام به بعد به خاطره آن روز ، مردم كنار رودها و چشمه‌ها و بركه‌ها با شادمانى به هم آب مىپاشند . ابو ريحان بيرونى نيز به تفصيل درباره اين جشن و علل آن سخن رانده است ) . ( 2 ) . ظاهرا مقصود نويسنده تاريخ قم از ( بعضى ديگر ) ، همانا أبو ريحان محمد بن أحمد بيرونى ( 362 - 440 ه ) است كه در « الآثار الباقية عن القرون الخالية ص 270 » در فصل ( القول على ما في شهور الفرس ) آورده است : « تيرماه : و اليوم الثالث عشر منه ، و هو « روز تير » عيد يسمّى « التيركان » لاتفاق الاسمين ، و له سببان . . . و السبب فيه : أن كيخسرو لما انصرف من حرب